Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Савнăç та хурлăх йăлтах иртсе кайрĕ:

Сывă пул, сывă пул,

Тăван шкул.

Чӳрече умĕнче вĕрене пуçне тайрĕ:

«Анăçтăр сирĕн умри ирĕк çул».

Укăлча патнелле

Йышпала çул тытатпăр,

Кашнин — хăй телейĕ умра.

Шурăмпус хăпарать,

Эпир уççăн куратпăр:

Ав хĕвел те тухать — шевли йăлтăрать.

Хĕвеле кĕтме ырă,

Ун шевли çуттăн-çуттăн

Тăванла туйăмпа

Пит çинче вăй вылять.

Ман юратнă пике

Пуçласа питĕ тутлăн

Юлташсем умĕнчех

Ыталать, чуптăвать.

Чечексем, чечексем —

Тюльпанпа çут нарцисĕ

Ачаш шăршăпа ипĕртеççĕ чуна.

Çамрăкла пуçланать

Каччăпа сар хĕр чысĕ,

Пуçсем кĕмĕлленсен те

Упрасчĕ ăна.

Шурăмпуç çĕкленсен

Кăмăлсем те тулаççĕ,

Шурăмпуç çутипе

Çутă кун пуçланать.

Ав, пулас ĕçченсем

Алла-аллăн утаççĕ,

Пире шкул пурнăçа çул уçать.

Хăш-пĕр çынсем, хăйсене артист тесе ĕлĕкренпех сцена çинче выляççĕ. «Хамăн та тытăнса пăхас мар-и пĕрре», – тесе шутларăм эпĕ.

Артистах пулас çук манран, анчах шухăшланă – тунă. Халăх хушшинче хама чи кирлĕ çын пек кăтартас терĕм. Акă эпĕ пасара çитсе кĕтĕм. Кунта тĕрлĕ тавар сутаççĕ. Халăх! Лăк тулли. Эпĕ аш касмалли каска çине хăпарса тăтăм та йĕри-тавралла сăнарăм. «Эй, тус-тăван, пурте пухăнăр ман пата! Кунта тĕрлĕрен кĕнчеле! Мĕн кирлĕ, тупăн эс пурне те! Пуканесем, чӳлмексем...»

– Эй, эсĕ унта, мĕн кăшкăратăн? – сас пачĕ такам халăх хушшинчен. – Мĕнпе сутă тăватăн?

– Сывлăш сутатăп! – терĕм эпĕ.

Пăх-ха, ку аш ваклакан вĕт-ха. Манăн кӳршĕ хăйĕн пысăк пурттине сулкаласа тăрать. Мана хам тăнă вырăнтан тӳрех туртса антарчĕç. Эпĕ вĕсене хирĕçлеме пăхатăп.

– Тăванăмсем, шеллĕр мана! Эпĕ аннен чи кĕçĕн ывăлĕ, тĕпкĕч эппин!

– Курăнать! – тет халăх. – Сăмсу пашалу пек. Курнă эпир сан пеккисене!

Кӳршĕ вара вĕсене хĕтĕртсе тăрать.

– Тӳрех паллаймарăм эп ăна! Таçта курнă пек туйăнать-ха. Кайран пăхатăп та – ман кӳршĕ пулчĕ тăчĕ! Эй, эсĕ унта мĕн тума хăпарса тăрса!

Малалла

Ан вăтан, ан ютшăнсам

Йăлтăр мар тесе куллу,

Тăра çăл пекех таса

Сан чĕрӳ, чун-кăмăлу.

Евчĕ хамăрах ку чух!

Юратсан чун-чĕрепе

(Хулăн ыйтмĕç — хуйхă çук)

Хăнчăр куç та çăлтăр пек!

Темскер кĕтетĕн эс манран.

Тем йăлăнатăн тилмĕрсе...

Шухăшусем те шухă сан

Виçесĕр выçă куçусем.

Тăванăм, ытлашши ан çун,

Упра эс кăмăл туртăмне.

Пурнăçра чарусăр чун

Ир çухатать хăй ăшшине.

Кимĕ хатĕр. Çирĕп лар эс.

Хумсенчен те ан çӳçен.

Ĕмĕт пирĕн пултăр парăс,

Туслăх пултăрччĕ кĕсмен.

Урăм-сурăм çил тухсассăн,

Вăхăт пулмĕ, тен, канма, —

Эпĕ ишĕп... Ывăнсассăн —

Пулăш эсĕ те мана.

Ирпе-и хваттертен тухатăп,

Килетĕп каçпала, çĕрле —

Çак çынсене ялан куратăп,

Лараççĕ урамра пĕрле.

Пĕрне пăхсан — самай çулланнă,

Ик-виççĕш çамрăк, вăй питти.

Хĕрарăм юнашар вырнаçнă,

Тăртанчăк питлĕ, васпати.

Ара, илем ăçтан упрантăр

Куллен ĕçсен эрех-сăра?

Этем ӳт-пĕвĕ тимĕр мар-тăр,

Туять — усса е уссăра.

Эрех-сăра кăна-и — хапăл

Денатурат яма кас-кас.

Е чуптараççĕ хăпăл-хапăл

«Эмел» илмешкĕн — катăркас.

Чăнах, мĕнле çитет-ши тӳсĕм

Кӳпмешкĕн кунĕ-кунĕпе?

Хăш чух юлмасть çын сăнĕ-тĕсĕ:

Умра, тен, выльăх чăннипе?

Ниçта та ĕçлемеççĕ ĕнтĕ,

Килте те çук-ши кĕтекен —

Йĕркесĕр хытă кӳренсен те

«Атте», «анне», «ачам» текен?

Сайра кăна пулсассăн — юрĕ:

Тыр-пул та хывăх вĕçтерет.

Анчах кун пек ӳкерчĕк курăн

Кирек ăçта та куç кĕрет.

Шутла-шутла чуна тӳнккерĕм:

Çак ĕçкĕç-услапсен йышне

Кĕрсе пырать нумай яш-кĕрĕм

Малалла

Эсĕ сар хĕвел пулсан,

Çăлтăр çеç пуласчĕ ман.

Çăлтăр çеç пуласчĕ ман, —

Çумăнта куллен, ялан

Çутăлса тăрасчĕ ман.

Эсĕ çӳллĕ ту пулсан,

Пулаясчĕ пĕлĕт ман,

Пулаясчĕ пĕлĕт ман, —

Шăрăхпа усăнасран

Хăтарасчĕ сана ман.

Эс пылак çеçке пулсан,

Пулаяс пыл хурчĕ ман,

Пулаяс пыл хурчĕ ман.

Пĕр сана кăна ялан

Тутлăн чуп тăвасчĕ ман.

Эс хаяр кăвар пулсан,

Сивĕ шыв пуласчĕ ман.

Пăрлă шыв пуласчĕ ман, —

Тĕлкĕшсе кĕл пуласран

Хăтарасчĕ сана ман.

Хумхантарать йĕкĕтсене

Тӳп-тӳрĕ пӳ, тăп-тăпăл пӳ...

Тен, ахаль мар хапха умне

Çурта пек хурăн лартрăн пуль,

Юратнă тусăм?

Çырла питсем! Вĕсем çине

Ӳкеççĕ ют куçсем ялан...

Тен, ахаль мар крыльца умне

Лартса ӳстертĕн пуль палан,

Юратнă тусăм?

Кăвак куçсем! Çамрăк чĕрем

Хăрать вĕсем тĕс тăкасран...

Тен, ахаль мар кăвак сирень

Ӳстертĕн пулĕ пахчара,

Юратнă тусăм?

Кăчкă çӳçсем! Вĕсем çине

Хăратăп эп юр çăвасран...

Тен, ахаль мар сад варрине

Сар хӳшĕ аврăн хăваран,

Юратнă тусăм?

Симĕс-симĕс улăхра

Пăс юхать — шăрçа тăкать.

Шурăм пуçĕ тухăçра

Вăй вылять, хĕвел тухать.

Ялкăшса хĕвел тухать,

Шетмĕ тăрăх хĕм тăкать,

Шетмĕ тăрăх çул хывать —

Ĕнчĕ-ылтăн çул хывать.

Шетмĕ шывĕ тĕк тăрать,

Кĕмĕл кăкăрĕ çине

Çил анать те — кустарать

Вĕтĕ-вĕтĕ хумсене.

Ĕнтĕ ял та вăранать

Канлĕ, тутлă ыйхăран.

Васкаса утса анать

Çăл патне пĕр хĕр туран.

Чиперук, чиперук!

Кун пек хĕр те пур, те çук, —

Утти — акăш утти пек.

Пĕвĕ — Шетмĕ хăви пек.

Колхозра çĕр çичĕ ут.

Çăмарта пек утсемпе

Çамрăк конюх та виç хут

Анчĕ ĕнтĕ çăл патне.

Çамрăк хĕр те — сисетре! —

Виçĕ хут шыва анать.

Шыв юхать, хăрах витре

Тулнă ĕнтĕ — тăкăнать.

Каччă меллĕн шăхăрать —

Шыв ĕçеççĕ учĕсем.

Ну-и чăрсăр та вара

Каччăн харсăр куçĕсем!

Тутипе хăй шăхăрать,

Куçĕпе хĕре сăнать.

Малалла

Аншарли пăттине ирсерен

Автанпа чăхсене çитерсен,

Ыррине малашне ан кĕтсем;

Пуçтаха çаврăнаççĕ вĕсем.

Ӳсĕрпе чăрсăрланнă автан

Хуçине тапăнать чи малтан.

Инкубатор чăххи самăр та —

Йăвинче курăнмасть çăмарта.

Сурăхсем тĕлĕнеççĕ пăхса,

Йытă та хăнăхман çак шăрша,

Автанран пăрăнать тарăхса,

Çĕрçисем те çĕклеççĕ шăв-шав.

Мĕн усси çавăн пек чăхсенчен?

Кил хуçи кăшт çиесшĕн ĕçсен

Тайкаланчăк айван автана

Чăмтарать чи малтан хурана.

Каскăн çил шурă тĕк вĕçтерет

Паварти хуранта мĕн вĕрет?

Кил хуçи хăналать куршине

Пĕçерсе юлашки чăххине.

Аншарли, аншарли, аншарли...

Чăх-чĕпсемшĕн те вăл чун илли...

Мĕн калассăм килет-и тата?

Ман самахăм та çук, тупата.