Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Аса килет ĕлĕкхи

Хĕл кунĕнче савăнни,

Укçине мăн тăвайкки

Пулнă яка катаччи.

Кам çунапа, йĕлтĕрпе

Аннă çӳлтен ярăнса,

Тĕрлĕрен чĕр чунсемпе

Кӳлсе чупнă саванса.

Икĕ турта хушшине

Тратнă йытă çурине.

Кӳлтĕм эпĕ сурăха,

Çăварни чупнă лашапа.

Пурнăç çирĕп ыйтнипе

Ăçта кăна çитмерĕм:

Кирпĕч çапрăм Кутнешре,

Кĕтӳ пăхса килентĕм.

Тăрна шур уй анинче

Вăкăр кӳлсе ĕçлерĕм,

Колхозри мăн хирсенче

Тар тĕкса кĕрешрĕм.

Ахаль мар пуль тăрăшни

Халь те сая каймарĕ,

Çамрăк чух хыт ĕçлени

Çурт лартма мул пачĕ.

Çапла вара ӳсрĕмĕр

Çуна-урапа çинче,

Икĕ турта — килĕмĕр

Кашни чăваш чĕринче.

Çăлкуçĕ

Сăвва Степанова Анастасия Васильевна 2009 çулта 90 çулхи аслашшĕ Степанов Фёдор Никифорович каласа пани тăрăх çырнă.

Тăван кĕтес — Çĕмĕрле районĕ.

Кунта çуралнă, ӳснĕ пĕчĕкрен;

Çырма-çатри, улăхĕ, вăрманĕ

Маншăн чи çывăх, хаклă темĕнрен.

Куç илейми таврана сăнатăп:

Ялсем лараççĕ ретрен-ретрен.

Çак тăрăха, çынсене саватăп:

Тухмаççĕ нихăçан та чĕререн!

Паллă этемсем кунтан нумайăн тухнă,

Кашнин кун-çулĕ хăйне май расна.

Мĕнпур çĕртех хамăр ене мухтаççĕ,

Манмаççĕ авă ӳснĕ вырăна.

Спортпа та туслă пирĕн ентешсем,

Ӳсĕм тăваççĕ пирĕн спортсменсем

Эскетенсем, пĕренешсем те хутарсем —

Ырă ят ямаç çĕмĕрлесем!

Тăван район — Çĕмĕрле районĕ,

Сана манмастпăр эпĕр нихăçан

Сан утăму асрах–ха çĕрĕн–кунĕн,

Мĕншĕн тесен вăй-хал паран ялан.

Хальхи вăхăтри Нурлат районĕнчи Çарăмсан шывĕн юпин Менчушка ятлă çырма пур.

Темиçе çĕр çул каялла аслă та сарлака вăрманлă, çырма–çатраллă, сăртлă-тулă вырăна «Менчушка» ятлă ял вырнаçнă, пурĕ сакăр кил пулнă.

Вăрман пуянлăхĕ мĕнпур чĕрчуна пурне те илĕртнĕ. Тĕрлĕрен тискер кайăксем çынсене, выльăх-чĕрлĕхе сиен тунă. Упасенчен хăраса пӳрт чӳречисене пĕчĕккĕ туса лартнă, вĕсем пӳрте ан кĕрейччĕр тесе, упасенчен хăраса ял çыннисем кунтан куçса каяççĕ 15-20 çухрăма кăнтăралла уй-хире (Вăрманĕ çурçĕрелле çырма тăрăх вырнаçнă пулнă, вăл вырăна халь Тункаталăх теççĕ).

Çĕнĕ вырăнта илемлĕ уй-хирте пысăк мар вăрманлăх пулнă. Йĕри- тавра илемлĕ улăх, çаран, çырма–çатра, тулли шывлă Аксумлинка çырма юхса выртнă, çутă кĕленче пек. Çак вырăна вырнаçнă тĕне кĕмен чăвашсем. Кив вырăнти çырма ятĕнчен «Менчушка» ял ятне Менчĕ тесе ят панă.

Пурнăç малалла улшăнса пынă. Çĕр пайне пайласа, уйăрса кашни яла панă, ялсенчен пуринчен те представитель пулнă. Çĕр уйăрма Хусан губернинчен Землемер килнĕ. Вăл хватерне Менчĕ ялне суйласа илнĕ. Хватер хуçи лайăх пар лашапа сикктермелле тарантаска илсе çӳренĕ ĕçне вĕçличчен. Ял халăхĕ Землемера лайăх çĕр панăшăн кăвак лаша парнеленĕ. Ĕçне те ĕçленĕ, шӳт шӳтленĕ, кула-кула калаçнă. Пĕррехинче Çарăмсанăн шывĕ хĕрринче апат вăхăтĕнче Землемер кашни ялăн шанчăклă çыннисенчен çырмари шапасем мĕн калаçаççĕ тесе ыйтнă.

Малалла

Пурнаймаççĕ йăмрасемсĕр

Çуйăн-шыв çыранĕсем.

Тăпăл-тăпăл йăмрасемсĕр

Илĕртӳсĕр-çке вĕсем!..

Йăрăс пӳллĕ йăмрасем —

Йăрăс пӳллĕ сар хĕрсем.

Тантăш хĕрĕсем хавăссăн

Чӳхенсе шывран тухаççĕ...

Ватăлмаççĕ йăмрасем,

Ватăлма вĕсем пĕлмеççĕ.

Вилнĕ чух та йăмрасем

Ватлăх пуснипе вилмеççĕ.

Эпĕ хам та йăмра мар-и?

Хам та эп çав çыранран.

Вĕсемпе халь юнашаррăн

Тепĕр хут ӳсесчĕ ман.

Эп сывлатăп ассăн-ассăн,

Ăмсанса йăмрасене.

Сывласан та ассăн-ассăн, —

Таврăп-и яш кунсене?

Ан тив, çамрăклăхăм пултăр

Вĕсене халал манран.

Вĕсемпе ман кăмăл тултăр,

Çамрăк ларччăрччĕç ялан.

Роберт Минуллин

Пилĕк салтак ман умра,

Пилĕк чĕре çывăрать.

Пилĕк мухтавлă кунçул...

Пуç айĕнче — шурă чул.

Пирĕн ялсем пĕр каччи,

Кăркăс тет тепĕр ачи,

Иккĕш — Кавказ çĕрĕнчен,

Пиллĕкмĕш — Çĕпĕр енчен.

Пиллĕкĕн татнă сăмах

Чун тухиччен çапăçма.

Пилĕк юлташ парăнман,

Парăннă, чакнă тăшман.

Пилĕк салтак ман умра,

Пилĕк чĕре çывăрать.

Кави Латыпов

Таса çăлкуç тăрать тапса

Ялан пĕр пек хастар,

Çăлкуçăн тăр шывне ăсать

Чăвашпала тутар.

Тăнлатăн эс: агай, пичче,

Иптешпеле юлташ...

Ыр туйăма чун тĕпĕнче

Усрать тутар, чăваш.

Пуян уй-хир, кашла каш-каш,

Хум хыççăн хум юхтар.

Халь председательте — чăваш,

Агрономра — тутар.

Тăраççĕ вăйă картине

Ваçлейпеле Зитар,

Калаççĕ тунсăх кĕввине

Чăвашпала тутар.

Мидхат агай пухать хăна,

Сумра ларать чăваш.

Уяв юрри янрать кăна, —

Кашнийĕн чунĕ яш.

... Пĕрле тăраççĕ ĕç умне

Арăсланса, патвар,

Хываççĕ коммунизм çулне

Чăвашпала тутар.

Кави Латыпов

Розăна

Кирлĕ мар мана костыль-туя та —

Манăн ал-уран тĕрекĕ çук.

Кимĕри пек эп хама туятăп

Урапаллă креслăра ку чух.

Сар хĕвеллĕх витĕр çил лăпкать-и —

Эп канса çӳретĕп улăхра.

Манăн «урапа» хыçне тăрать те

Йăмăкăм тĕксе çӳрет вара.

Ĕмĕр сипленми чирпе выртса, эп

Тăрас çук тесе кам калĕ-ха?

Çывăх çыннăн ăшшине туйса, эп

Юррăмпа хупларăм хурлăха.

Савăк çак тĕнче ман кăмăла та,

Вăл пин сасăпа, тĕспе пуян.

Чакăр пĕтнĕк шăршипе сывлатăп,

Çĕкленет шыв леш енче тусан.

Тăр инçет. Сукмакĕ — илĕртӳллĕ.

Йăмăкăм, илсем тарна шăлса!

Пурпĕрех-çке ун утти хĕрӳллĕ,

Тĕртнĕ май пырать тĕк-тĕк утса.

Пурçăн вырăнне çире шур пир ун,

Йӳнĕ брошь ялтрать кĕпи çинче...

Çакăн пек çынсем пурах-тăк пирĕн,

Чăнахах илемлĕ çут тĕнче!

Ильгиз Калимуллин

Мишшан тăватă класс пĕтернĕ хыççăн пĕлĕве малалла ӳстерес шухăшĕ çемьене пăлхатса ячĕ. Укахви, сахал мар нуша курнăскер, нумай вĕренни питĕ кирлине ăнланать-ха. Анчах вĕренме кĕме хĕрĕх виçĕ тенкĕ кирлĕ. Кури кăкăр ачи чухне йывăр чирлесе вилес пекех выртнăччĕ. Куçмапа Укахви Турра çав тери ĕненекенскерсем пулнă. Вĕсем Ишек чиркĕвне кайса, Кури чĕрĕ юлсан, вăл ӳссе çитĕнсен ăна мăнастире яма Микул Турра сăмах панă. Анчах унта кайма чылай парне кирлĕ.

Çук, пулмарĕ Мишшан вĕренме каясси, Курин — мăнастире кĕресси. Темле тăрăшсан та Укахви укçа тупаймарĕ.

Мишша Ушанара Мирун куккăшĕ патне кайрĕ. Лешĕ килтехчĕ.

— Анне сĕннипе килтĕм-ха. Канаш ыйтма, — терĕ Мишша пӳрте кĕнĕ-кĕменех.

— Мĕнпе чунна йăпатма пултарăп-ши?

— Шкула вĕренме кĕреймерĕм. Укçа çук. Ĕç шыратăп. Ăçта ĕçе кайма пулать-ши? Вăйпа ĕçлеме ман хал çук. Ура ыратать. Пĕр-пĕр çыру ĕçĕ тума ăçта май килет-ши? Николай Яккăльча пулăшакан кирлĕ мар-ши?

— Ăна çыруçă кирлĕ мар. Унăн виçĕ ача, çакна вĕсем хăйсемех туса пыраççĕ. Вулăс кантурĕнче мĕнле-ши? Юкур Петровичпа калаçса пăхăп. Вăл вулăс старшинипе, Шăпчăк Макçăмĕпе, туслă. Паянах ун патне кайса килĕп, — лăплантарчĕ Мирун. — Хут пĕлмен çынсем сахал мар. Прошени, расписка çыртарма вулăса çынсем пайтах çӳреççĕ.

Малалла

Хĕвеллĕ ирĕн шăплăхне

Савса юхать-и Çарăмсан —

Кĕрсе вăрманăн сулхăнне,

Чăн телейпе туллин сывлан.

Умра — уй-хир, сăрт-ту, çаран,

Умрах — тап-такăр сукмаксем.

Камчаткăран Карпат таран

Тăван çĕршывăн чиккисем.

Тĕнче касса çул çӳреме

Килмен эп çакă çĕр çине.

Кунта телей — ĕмĕтленме,

Кӳрет хĕвел хăй ăшшине.

Раççей пиллерĕ хӳтлĕхне —

Печчен юлма тивмерĕ ман.

Саватăп ун çилĕсене,

Кунта кашни мана тăван.

Кунта — ман кил, кунçул, шăпа,

Ман пĕтĕм шанчăкăм — кунта.

Пуласлăха пĕртанлăхпа

Çул уçрĕ вăл тутаршăн та...

Васкать хир урлă Çарăмсан

Çут Атăла вăй-хал хушма.

Раççейщĕн тус халь Тутарстан,

Мухтав Тăван çĕршывăма!

Ильгиз Калимуллин

Вуниккĕн вĕсем Моабит тĕрминче.

Вуниккĕн пурнаççĕ çынсен асĕнче.

«Çапах вĕсем пулнă вунвиççĕн, вунвиççĕн!» —

чĕрем кăшкăрать каçсенче.

Вунвиççĕмĕш... утнă пĕрлех вĕсемпе

Асаплăх та хурлăх сукмакĕсемпе.

Вăл паттăррăн утнă; вуникĕ джигит та

çĕкленнĕ вара чунсемпе.

Вуниккĕн вĕсем, приговорĕ — пĕрре:

Кĕç касăлнă пуç хыттăн ӳкĕ çĕре...

Вунвиççĕмĕш ак тăванла сывпуллашрĕ,

çухалчĕ таçта, инçетре...

Эпир паян кун та шыратпăр ăна.

Хутсем пĕлтереççĕ: вуниккĕн кăна.

«Çапах та вунвиççĕмĕш пулнă-çке, пулнă!» —

чĕрем кăшкăрать тек мана.

Вунвиççĕмĕш кайрĕ. Нимле чул хӳме

Меслет тупаймарĕ ăна хĕстерме.

Пĕлетĕп, вăл — чĕрĕ; курасчĕ ăна ман,

анчах ун çулне çук пĕлме.

Вунвиççĕмĕш... Чăн та, пĕрре шутласан,

Вăл халь çӳрес çук çав хăйне мухтаса.

Герой вăл сăпайлă. Ак мĕншĕн çапах эп

Малалла