Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Хăлхара çил шăхăрать.

Мотоциклăм — çил çунат

Ыткăнать малтан мала,

Вĕçнĕ евĕр туйăнать.

Ал çĕклерĕ хĕр шоссе çинче,

Ун килне тет пит васкамалла.

Хăвăрт леçрĕм эп ăна инçе.

Йăл куллийĕ уçрĕ кăмăла.

Тыткăнах-çке илчĕ çав пике,

Çулăмланчĕ чун кĕтмен çĕртен.

Телее-ши ку е инкеке —

Ун патне васкатăп каçсерен.

Вăй вылять хут купăс — икĕ рет.

Çамрăксем анаççĕ улăха.

Юрă-ташă хĕрнĕçем хĕрет —

Маншăн хам иленнĕ çул паха.

Вутлă ут чуна çĕклентерсе

Кăмăллăн юрлать хăй юррине.

Ăнсăртран мотор чĕрĕлмесен

Чĕремрен кăларăп çулăмне.

Вăрăм çул ан уйăртăр пире —

Кун-çула ыр ĕмĕт çутатать —

Вĕçтерсе эп кайăп пурпĕрех

Савнине яланлăх хам пата.

Хăлхара çил шăхăрать.

Мотоциклăм — çил çунат.

Вирхĕнет малтан мала,

Вĕçнĕ евĕр туйăнать.

Мĕтри мучи çитмĕле çитсен арăмĕсĕр тăрса юлчĕ те, пĕр хушă пĕччен айланкаласа пурăннă хыççăн çамрăк хĕр пек сăн-питлĕ инкене тупрĕ. Хăйĕнчен шăп та лăп çирĕм çул кĕçĕнреххине, эппин. Загса кайса хут уйăрттармасăрах пĕрле пĕр хваттерте пурăнма пуçларĕç. Мĕтри Çитăрччă шӳте ăнланакан çын тесе çамрăкраххисем унран тăрăхласа куласшăн пулчĕç.

— Мĕтри мучи, çĕнĕ арăмпа мĕнле пурăнатăн? Вăй-хал çитеретĕн-и? Пăрахса тухса тармарĕ-и-ха?.. — текелерĕç.

— Ничаво! Аптрамастăп-ха, пултаратăп! Мĕншĕн тата çамрăкраххине ярса тытмарăм-ши тетĕп, — шӳте шӳтпе хуравларĕ ватă çын.

— Мĕнле-ха апла, çитмĕлте те пултаратăн?! — тĕлĕнчĕ пĕринче Халсăр Йăван урамра тĕл пулсан. — Эпĕ аллă çула та çитмен-ха, çапах арăмран уйрăлтăм темелле... Кала-ха, Мĕтри пичче, мĕн тумалла-ши манăн малалла?

— Мĕн тумалла-ши? — йăл кулчĕ мучи куçне хĕсерех. — Туртма, эрехпе ашкăнма чарăнмалла. Чăкăт ытларах çимелле, кавăн аван пулăшать...

— Чăнах-и? — савăнчĕ Йăван. — Паянах кавăн апачĕ çине куçатăп!

Килĕнче вăл арăмне урамри калаçу çинчен пĕлтерчĕ те, вунă çул кĕçĕнрех хĕрарăм савăнсах кайрĕ.

Малалла

Чăваш Респу6ликин архивсем енĕпе ĕçлекен Патшалăх комитечĕн ертӳçине, Чăваш Республика культурин тава тивĕçлĕ ĕçченне, Раççей Федерацийĕн хисеплĕ архивистне Анатолий Васильевич Выйкина

Çĕньял хăй евĕрлĕ, илемлĕ,

Нихçан пулман чухăнлăхра.

Калас-тăк, сирĕн ял телейлĕ

Эсир кунта çуралнăран.

Ĕç турăр районта сахал-и,

Эсир пăхман çын куçĕнчен.

Çунса тăратăр эсир халĕ

Архивăн кăткăс ĕçĕнче.

Эсир историк, ăсăр-халăр,

Çут çăлкуçла тапса тăрать.

Çавăнпалан хисеп-мухтавăр

Куллен-кунах ӳссе пырать.

Куллен утатпăр тĕнчере,

Ваклатпăр çĕнĕ ĕмĕре.

Ӳсет, илемленет хула,

Мĕн çăлĕ-ши тăван яла?

Пăхать хула анăçалла,

Ун хыççăн ял та унталла.

Упранĕ-ши чăваш йăли

Малашнехи ăру валли?

Тăван яла çитсессĕнех

Курас килет ман аннене.

Манра тапать чăваш чĕри,

Анне пулсан — чĕре вĕри.

Ман Шĕнерпуçăм, ан пушан!

Аннеçĕм, пурăн эс ялан!

Тăван чăваш чĕлхи, упран

Ытти чĕлхесемпе пĕр тан!

Кин кĕртсессĕн Урине

Илтрĕ хуняма ятне.

Çамрăксем çывăрнине

Пырса пăхрĕ Урине

Чĕрне вĕççĕн каçхине.

Кинĕ мăнтăр пĕççине

Хунă ывăлĕ çине.

Кинĕ çук чух Урине

«Мана, — терĕ ывăлне, —

Килĕшмест кин чăннипе —

Улăштар-ха тепринпе».

Хĕрсех амăшĕ валли

Кин шырать тет Витали

Хĕл Мучи, ытла хытă ан шăнт-ха,

Ан шăнтсам мана, ман урхамаха.

Ан шăнтсам мана, ман урхамаха,

Урхамахĕ ман çил çунатлăскер.

Урхамахĕ ман çил çунатлăскер,

Арăм çеç ытла кĕвĕç чунлă-çке.

Арăм çеç ытла кĕвĕç чунлă-çке,

Çĕр çырли пекех чипер сăнлă-çке.

Çĕр çырли пекех чипер сăнлă-çке,

Мăшăрне кĕтет — чăтăм çуккă-çке.

Эп çитеп киле тĕттĕм сăн çапсан,

Пуçăма таяп арăма курсан.

Пуçăма таяп арăма курсан,

Ытама илеп лаша тăварсан.

Хĕл Мучи, ытлах хытă ан шăнт-ха,

Ан шăнтсам мана, ман урхамаха.

Митюк пичче ялти чылай çурта хăй аллипе тунă. Вăл ăсталанă пӳрт чӳречисем аякранах куçа илĕртеççĕ — темĕн тĕрлĕ эреш те пур унта.

Анчах килте Марук аппа час-часах мăшăрне ӳпкелет: «Митюк, хăçан çак сарая юсăн-ши? Алăк хăлăпне халĕ те çапаймастăн-çке... Кĕреçе аври лартма та вăхăту çук-им сан?»

Платникăн пуртти катăк теççĕ çав.

Чăваш Респу6ликин ял хуçалăхĕн тава тивĕçлĕ ĕçченне Алексей Григорьевич Хитрова асăнса

I

Чăн ертӳçчĕ эс - çаплах:

Сан пултарулăхна пулах

Ял çыннин çултан-çулах

Пычĕ пурнăçĕ ăнсах.

Эс ху пекчĕ пур енпе:

Сăнупа, чун-чĕрӳпе,

Тĕрлĕ пултарулăхпа,

Иксĕлми талантупа.

Ĕçшĕн тăтăн тăрăшса,

Çут культурăшăн çунса.

Кам пит курайман сана —

Тур каçартăр çав çынна.

Хура пĕлĕт сан патна

Мĕнле хăйса пычĕ-ши?

Пынă чухне эс ăна

Мĕнле сисеймерĕн-ши?

Пит тасаччĕ сан чуну,

Хăвпалаччĕ çут куну.

Сана усал суннисем

Кайрĕç çилпеле вĕçсе.

II

Усал вăя этем хăш-чух сисет-и

ĕçченлĕхпе чунне сипленĕ чух?

Анчах хăшне чăн-чăн этем хисепĕ

тарăхтарать те - картишрен ан тух.

Чăн-чăн ĕçчен картишĕнче çеç лармĕ —

вăл хăйĕн кăмăлне, ыр ĕмĕтне

ыттисенчен хыт кукарла пытармĕ,

Малалла

Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ юристне Владимир Васильевич Илларионова

Эсир çамрăклăхри юлташăм,

Çитĕнтĕмĕр пĕр вăхăтра.

Ялта янратнă юрă-ташă

Паян та манăн асăмра.

Тĕрĕслĕхе пит юрататтăр,

Эсир пуласшăнччĕ юрист.

Ĕмĕтĕре чăна кăлартăр,

Ĕçсем ăнса çеç пыччăр-и.

Эсир судья пулса ĕçлетĕр,

Тӳре пулмашкăн çăмăл мар.

Киревсĕрлĕх, хăрушлăх çĕттĕр,

Мĕн ыррине çеç çул парар.

Çук, систермерĕн, каламарăн.

Шур акăш çулĕпех, тен, кайрăн…

Ай-уй, пит йывăр уйрăлмашкăн,

Эс çуккине ăса хывмашкăн…

Тус-юлташу санпа пуянччĕ!

Палла тăран — ют çĕр таранччĕ!

Ăсатупа епле çырлахĕç,

Виç ывăç тăприне пăрахĕç…

Çут сăнару — асра тытмалăх.

Ĕçӳ-хĕлӳ юлать — чăн палăк.

Сумлатăр хăй хĕрне ман халăх!

Каçар. Пул канлĕхлĕ яланлăх.

14.10.2022