Малалла утар!

Дипендра Мани пурнӑҫӗ халь хӑрушлӑхра мар, анчах...

■ 25.10.2011 17:42 | 6631 просмотров

Сас-хура систернипе Дипендра Мани малашне Канаш районне каясшӑн мар иккен. Сӑлтавӗ — ҫак тӑрӑхра ун мӑйне чутах пӑрса яман теҫҫӗ. Пӗлетпӗр ӗнтӗ, Дипендра Мани чӑвашла юрӑсем шӑрантарма юратать. Чӑвашӗсем хӑйсем ытларах вырӑсла юрлама кӑмӑлланине шута илсен ӑна куншӑн хисеплемелле ҫеҫ ӗнтӗ.
Ӗҫ-пуҫ ҫапла пулса иртнӗ иккен: Дипендра Мани Канаш районӗнчи концерта хайхи юрлама килнӗ. Юрӑ хыҫҫӑн юрӑ шӑрантарнӑ, халӑха савӑнтарнӑ. Пӑтӑрмах "Кукаҫипе куками" юрра пуҫласан сиксе тухнӑ. Вырӑнти пӗр патриот хӑйне пӑхса ӳстернӗ кукаҫи чысне хӳтӗлесе тата хӑйӗн юратнӑ юррине пӑснӑшӑн кӳренсе юрӑҫа чарма шутланӑ.

Далее...

[Добавить новый комментарий (7)]

Наци политики кирлӗ

■ 21.10.2011 12:03 | 25858 просмотров

Ак, каллех, пирӗн Элтепер халӑх патне Ҫырупа тухасшӑн. Официаллӑ сайтра та унта мӗн кӗртмелли пирки халӑхран сӗнӳсем пуҫтарма пуҫланӑ. Тӗп ыйту — ҫынсен пурнӑҫ шайне ӳстересси, пурнӑҫа лайӑхлатасси, хӑтлӑлатасси, меллӗрех тӑвасси. Тепӗр майлӑ каласан — вӗт-шакӑр ыйтусем. Пысӑк шайри ыйтусене ҫӗклемӗ ӗнтӗ. Мӗн тӑвӑн — суйлав-ҫке ҫывхарать. Ҫавах та ҫакна сиссе те пулин алӑ усса ларас мар, кӑшт кирлӗ ыйтусене те ҫӗклеме пулӑшас :)
Наци политики кирлӗ — чӑвашшӑн ман шутпа ҫак чи пысӑк та пӗлтерӗшлӗ ыйту! Мӗн вӑл наци политики? Вӑл чӑваш чӗлхи, вӑл пирӗн Чӑваш ҫӗрӗ, халӑх интересӗсем.

Далее...

[Добавить новый комментарий (43)]

Ҫӑмӑл ӑслӑ

■ 01.10.2011 18:34 | 6295 просмотров

Мӗнле кӑна сӑмахҫаврӑнӑшӗ шутласа кӑлармаҫҫӗ пулӗ. Ак халӗ «Юрату.ру» хӑйӗн «Манаймастӑп» юррине шӑрантарать.

Каҫармастӑп, йӑлӑнсан та каҫармастӑп,
Каҫармастӑп, мана улталанине.
Каҫармастӑп, йӑлӑнсан та каҫармастӑп,
Каҫармастӑп, ҫӑмӑл ӑслӑ пулнине.

Сӑвӑ авторӗшӗн темшӗн «ҫӑмӑлттай» сӑмах тивӗҫтермен вара — ҫӗн сӑмахҫаврӑнӑш ӑсталанӑ.

[Добавить новый комментарий (5)]

Коммунистсен партийӗ референдумпа ҫӳрет

■ 30.09.2011 22:01 | 18470 просмотров

Нумай пулмасть ман киле коммунистсен пӗр элчи килсе кайрӗ — вӗсем ирттерекен референдум ыйтӑвӗсене хуравлама сӗнчӗ. Чи малтанах, паллах, вырӑсла хут туртса кӑларчӗ. Эп ӗнтӗ, унтан хӑпас тесе, чӑвашли пур-и тесе ыйтрӑм. Пур иккен. Чӑвашлине вырӑсла ӑнланманнисем валли тунӑ иккен. Вара ҫапла, кусем хутне чӑвашла та хатӗрленӗ тесе ыйтусем ҫине хуравласах терӗм.
Халь хӑй хучӗ пирки (эп ӑна систермесӗр ӳкерсе илтӗм). Унти ыйтӑвӗсене ытла та йывӑр куҫарнӑ. Тӗрӗссипе каласан, вырӑсли ӑнланмалларах. Ак хӑвӑрах пӑхӑр, чи ансатскерӗ: «Раҫҫей гражданӗсене ватӑлса пенсие тухмалли ҫула ӳстерме кирлӗ мар тенипе килӗшетӗр-и?

Далее...

[Добавить новый комментарий (30)]

Путин президента таврӑнни лайӑх-и? Лайӑх.

■ 24.09.2011 20:45 | 29157 просмотров

Паян тинех 2012 ҫулта кам президента ларасси паллӑ пулчӗ. Путин иккен. Ӑнсӑртран кӗмсӗрт пулмарӗ, паллах — политикӑпа интересленекенсем кун пирки тахҫанах чухланӑ. Ара, хӑвӑрах пӑхӑр: Путин вӑхӑтӗнче нимле премьер ӗҫне те президентпа тан ҫутатман. Правительство ҫуртне куҫнӑ самант та питӗ кӑтартуллӑччӗ — вӑл унта патша пек вырнаҫрӗ. Ман шутпа президентлӑх ҫулне ӳстерни те Путиншӑнах, вӑл тепӗр вуникӗ ҫул лармалӑх.
Путин президента таврӑнни лайӑх-и? Лайӑх. Мӗншӗн? Ку пулӑм ман шутпа халӑха вӑратма лайӑхрах пулӑшӗ. Влаҫри ҫынсен юмах-халапне (патшалӑхри вӑтам ӗҫ укҫи 30 пине ҫитесси пиркиех мӗне тӑрать!

Далее...

[Добавить новый комментарий (44)]

ЧӐВАШ КОМПЬЮТЕР ТЕРМИНОЛОГИЙӖ (Mozilla Firefox программа куҫарӑвӗн тӗслӗхӗпе)

■ 25.08.2011 15:45 | 7036 просмотров

http://docme.ru/dz8 — кунта хамӑн диплома вырнаҫтартӑм. Тен, хӑшне-пӗрне вӑл кӑсӑклӑ та пулӗ.

//асӑрханӑр, тен ку хатӗрлесе ҫитернӗ верси мар — лайӑх пӑхса тухма вӑхӑт ҫук...
//ку диплома эп кӑҫал кӑрлач уйӑхӗнче хӳтӗлесе :)

[Добавить новый комментарий]

Русская Атлантида?

■ 10.08.2011 22:56 | 6405 просмотров

Премьер-министр России Владимир Путин предложил создать на территории античного города Фанагория музей-заповедник с подводной частью, сообщает РИА Новости.

О необходимости создания музея Путин рассказал журналистам после погружения с аквалангом на дно Таманского залива. Там глава правительства осмотрел затопленную часть Фанагории - "Русскую Атландиду".

На дне залива на глубине около 2 метров премьер-министр нашел две амфоры, которые датируются VI веком нашей эры. Путин отметил, что человечеству было бы интересно узнать о том, какие богатства есть в России.

Далее...

[Добавить новый комментарий (5)]

Юрӑ мӗн ятлӑ-ши?

■ 10.08.2011 16:43 | 11758 просмотров

Шӑматкунпа вырсарникун чӑваш туйӗнче пултӑм. Купӑсҫӑ юрласа панӑ юрӑ мана питӗ килӗшрӗ. Паллӑ юрӑ пулас, анчах хамӑн юрӑсен пуххинче унашкалли пуррине ниепле те асилейместӗп. Тен эсир пулӑшайратӑр? Кам ҫырнӑ-ши ӑна, кам юрлать?

Туйра юрланине кунта тупма май пур:

[Добавить новый комментарий (9)]

Кивӗ Чукал — вырӑссен ялӗ?

■ 18.07.2011 12:21 | 5805 просмотров

http://gov.cap.ru/list4/news/rec.aspx?id=1232683

Хыпарсем вырнаҫтарас тесе ҫак ял тӑрӑхӗн сайтне кӗтӗм. Ҫӗнӗ хыпар шыраса ӗнтӗ... Утӑн 15-мӗшӗнче ҫырнӑ «Сенокос вступил в права» ятлӑ хыпар куҫ умне тӗл пулчӗ — ытти ял тӑрӑхӗсенчи хыпарсем пушшех те ҫӗртме уйӑхӗнчеччӗ те, кӑна та пулин вырнаҫтарас терӗм.
Эх, мӑнтарӑн ҫыннисем... Копилесе лартма ҫеҫ пултараҫҫӗ!
«В русской деревне считался одной из приятнейших сельских работ, труд сочетался с развлечениями.» — ҫырнине вуланӑ хыҫҫӑн хӑсас килсе кайрӗ.

Далее...

Утса тухрӗҫ...

■ 23.06.2011 22:11 | 5503 просмотров

Пӗлтӗр Республика кунне палӑртакан уявсене кайса курманччӗ. Ҫапла май кӑҫал та пулин хальхи вӑхӑтра вӑл менле иртнипе пуллашас килчӗ. Шел те, курни пӗрре те кӑмӑла каймарӗ.
«Раҫҫей ҫалкуҫӗсем» фестивале хутшӑнакансен театризациленӗ утӑвне ман шутпа (тӗрӗссине пӗлместӗп те...) ытти ҫӗршывсенче иртекен карнавал евӗр йӗркелесшӗн пулнӑ. Чи малтанах вӑл республика шайӗнче иртнӗ, кайран ун шайне хӑпарта-хӑпарта Раҫҫей тулашнех тухса кайнӑ — утӑва хутшӑнакансем хушшинче италянсем те, сербсем те, белоруссем те пулнӑ, хутшӑнаҫҫӗ те. Анчах уяв кӑкӗ ӑҫта пулнине манса кайни питӗ япӑх.

Далее...

[Добавить новый комментарий (1)]

Ҫемен Элкер: «Тӑван халӑха хисеплемелле, тӑван чӗлхене лайӑх пӗлмелле»

■ 07.06.2011 22:30 | 6894 просмотров

Халь Ҫемен Элкерӗн асаилӗвӗсене кӗртетӗп. Ак ҫакӑн пек ҫырни тӗл пулчӗ:

Пуринчен ытла чӑваш литературине юратмалла. Тӑван халӑха хисеплемелле, тӑван чӗлхене лайӑх пӗлмелле. Хамӑр тӑван чӗлхене хамӑр та юратмасан — ӑна кам юратӗ тата? Хамӑр тӑван халӑха хамӑр та хисеплемесен — ӑна кам хисеплӗ-ха апла?

Ҫемен Элкер. «Ҫамрӑксене хам ҫинчен» [1962]

«...каламасан та паллӑ» тенӗшӗн мар, Ҫемен Элкер сӑмахӗсем пулнӑран вырнаҫтарас терӗм. :)

[Добавить новый комментарий]

Туптанӑ эрешсем пирки

■ 03.06.2011 20:14 | 6336 просмотров

Хулара туптаса тунӑ картасем нумай курӑна пуҫларӗҫ — чӑн та илемлӗ курӑнаҫҫӗ ӗнтӗ. Шел те, хитрелӗх хыҫҫӑн кайса пӗр япала пирки вӗсем манса каяҫҫӗ — оригиналлӑх вӗсенче ҫук. Кукӑртса, ҫавӑрса туптаҫҫӗ те — ӗҫӗ пӗтнӗ теҫҫӗ. Анчах та унашкал эрешсем хуть Шупашкарта, хуть Мускавра, хуть Кейӳ хулинче — пур вырӑнта та пӗрешкел.
Чӑваш ерешӗсене усӑ курса тунӑ тимӗр картасем те пур — вӗсем чӑнах та ют хуласенчен килнисемшӗн кӑсӑклӑ (ара, вӗсем патӗнче унашкалли ҫук-ҫке). Ӳкереҫҫӗ, кӑсӑкланаҫҫӗ.
Шупашкара чӑнах та туристсене ытларах йыхӑрас килет пулсан — пирӗн тӑрӑхра ытти хуласенче тӗл пулманни мӗн те пулин пулмалла.

Далее...

[Добавить новый комментарий (3)]

Эктор Алос тата Фонт. Чувашский язык, эсперанто и языковые ресурсы в Интернете (pdf)

■ 28.05.2011 17:15 | 7021 просмотров

http://docme.ru/bC6

В этой статье представлены некоторые результаты в области лексикографии и компьютерной лингвистики на языке эсперанто и их сравнение с тем, что сегодня есть на чувашском языке. Рассматривается положение с лексикографическими ресурсами в Интернете на эсперанто: толковые словари, энциклопедии, двуязычные словари, терминологические словари, лингвистические корпуса и автоматические переводчики. Особенно внимание уделяется Википедии как парадигматическому примеру коллективного создания ресурсов.

Далее...

[Добавить новый комментарий]

Туссем, юлташсем — кӗвӗҫер мар!

■ 26.05.2011 11:11 | 6034 просмотров

Юлташсем, туссем! Мӗн эсир ним ҫукран кӗвӗҫмелли, вӑрҫмалли шыратӑр? Мана яланах пӗр япала тӗлӗнтерет — енчен те кам та пулин кӳрентерчӗ пулсан пуҫлаҫҫӗ вара ыттисене те ҫав ҫынна хирӗҫ тӑратма. Апла майпа вӗсем хӑйсене вӑйлӑрах туяҫҫӗ-ши (ак кусем те ман майла пулччӑр — лешӗ вӗсене кӳрентернӗ-и, кӳрентермен-и — пӗлтерӗшлӗ мар)? Ӑнланма пултараймастӑп. Ҫавнашкал хӑтланӑшра хӑйсен йӑнӑшла ӗҫленине те ӑнланмаҫҫӗ.
Акӑ тӗслӗх — шкулта вӗреннӗ чухне пирӗн учительсен темиҫе ушкӑн пурччӗ. Пӗр-пӗринпе хирӗҫекен ушкӑнсем. Тем пайламан ӗнтӗ хӑйсем хушшинче ун чухне, вӑл пӗлтерӗшлӗ мар халь.

Далее...

[Добавить новый комментарий (3)]

Эктор Алос и Фонт. Индивидуальное и социальное двуязычие (pdf)

■ 23.05.2011 14:38 | 5836 просмотров

http://docme.ru/Ux6

Резюме:
Индивидуальное двуязычие, или свободно владение разных языков на высоком уровне, - большое богатство не только для самого человека, но и для общества. Это поняли уже в разных странах мира, и создаются программы сохранения своего языкового разнообразия, не только по гуманитарным причинам, но и по экономическим. К сожалению, Чувашия ещё не оценила свой языковой капитал и допускает исчезновение самой ценной, в силу своей уникальности, части её языкового богатства.

[Добавить новый комментарий]

Шупашкарпа Ҫӗрпӳ районӗсенче

■ 16.05.2011 21:03 | 5714 просмотров

Ӗнерпе паян ялсем ӳкерсе ҫӳрерӗм. Хальхинче ман ҫул Лапсар — Ҫӗньял — Тренкасси — Шорчекасси — Пӗчӗк Кӗҫтемӗр — Ҫӗрпӳ — Тапанар — Уйри Пушарпуҫ — Шӑнкас — Лапсар мартшрутпа выртрӗ. Ӗнер Ҫӗрпӗве ҫитрӗм, паян — Ҫӗрпӳрен Шупашкара (кӗрсе тухмалли сӑлтав пурччӗ) тата киле, Лапсара. Ку вӑрӑм ҫулҫӳреве ирттерме пулашнӑшӑн Владимир Андреева тав сӑмахӗ калас килет (велосипедпа тӳрех пӗр кунта Ҫӗрпӗве ҫитсе каялла таврӑнма йывӑр пулать тесе хам ҫула икӗ куна пайларӑм).
Мӗн ӳкернине каярах лартӑп. Халь вара ҫул ҫинче курни-илтни пирки каласа парасшӑн.

Далее...

[Добавить новый комментарий (1)]

Шурчановпа Аксаков сӑмахӗсене хакланӑ май

■ 06.05.2011 20:51 | 5515 просмотров

Тӗнче тетелӗнче Михаил Михайловский каланӑ сӑмахсем пирки хӗрӳ калаҫусем пуҫланнӑ тет. Каланӑ пуль. Анчах та хӑш-пӗр политиксем кун пирки шухӑшӗсене пӗлтернӗ чухне хӑйсем ҫав шутра чӗлхе сакунне пӑснине пӗрре те ӑнланмаҫҫӗ, туймаҫҫӗ те.
Шурчанов сӑмахнех илес. Чӑвашлине синхронно вырӑсла куҫарса пымалла тет, анчах та вырӑслине ҫавӑн пекех чӑвашла куҫарса пырасси пирки пӗрре те каласшӑн мар. Чӑвашла куҫарманни — уншӑн нормально, икӗ чӗлхесен хушшинчи танмарлӑха кӑтартмасть имӗш. Малалла.

Далее...

[Добавить новый комментарий (1)]

Эктор Алос и Фонт. Чӑваш чӗлхин социаллӑ нормализацийӗ хӑш мелпе пулать? (pdf)

■ 22.04.2011 08:08 | 6035 просмотров

http://docme.ru/k76

Резюме:
Чӑвашла калаҫакансен шучӗ пӗрмаях чакса пырать. Тӑван чӗлхе ӑруран ӑрӑва куҫса пыма пӑрахнн те (уйрӑмах хуласенче, анчах халӗ унта ҫеҫ мар) Раҫҫей Федеранийӗн ытти регнонӗсемпе танлаштарсан кунта самай пысӑк шайра. Ҫав статьяра Чӑваш Республнкинчи чӑваш чӗлхин социаллӑ нормализацийӗ пирки Хауген моделӗпе киллӗшӳллӗн сӑмах пырать. Патшалӑх органӗсен чӗлхе социаллӑ аталанӑвне пырса тивекен ӗҫӗсене уйрӑм тимлӗх уйӑрнӑ. Ҫав ӗҫсем чӑваш чӗлхнне шкулта вӗрентессипе чикӗленсе тӑрать.

Далее...

[Добавить новый комментарий (2)]