Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Шарласа юхать канаври пăтранчăк шыв. Кăпăкланса çӳлелле хăпарса пынăн туйăнать. «Шыв юхăмĕ мана çулса илсен, туртса антарсан? Пĕрле юхтарса каять вĕт...» — кăштах шикленнĕ пек те пулать Валери. Хăй çав вăхăтрах тата пĕр вунă çул каялла ялĕнчи пĕве, çурхи хĕвел вăйлă хĕртнине пула, сасартăк ирĕлнипе ял урамĕсем тăрăх саланнине, пĕве хĕррисем, юхăма чăтаймасăр, татăлса кайнине, ача-пăча хĕпĕртесех пĕвери пулла алăпа тытнисене аса илет. Ăшă-ăшă пулса кайрĕ чĕринче. Эх-х-х, ăçта-ши вăл ачалăх?

Канав хĕрринче тăраканскер каллех шыв юхăмĕ çинелле тинкерет. Мĕн ку? Пăтранчăк шыв тасалса-çуталса пырать мар-и? Унчченхи пек тулли те мар пек тата халĕ. Канаври шыва икĕ урипе хăш вăхăтра анса тăнине сисмерĕ каччă. Витĕр курăнма тытăнчĕ шыв, çап-çутах пулса кайрĕ...

— Павлов! Павлов! Вăран! Куçна уç!.. — хăйне пит çăмартийĕсенчен ыраттармаллах çат! та çат! çупнипе тепĕр тĕнчене таврăннăнах, пачах урăх лару-тăрăва вăйпа туртса кĕнĕнех туйрĕ хăйне çамрăк çын. Анчах куçне уçма пултараймарĕ — вĕсем çине темле йывăр япала хунăнах туйăнать.

— Мĕн тумалла-ха? Наркозне те виçеллĕ патăмăр, вăл тăна кĕмест. Нивушлĕ çухататпăр ку салтака? Ах, ытла та çамрăк вĕт-ха, ашшĕ-амăшĕшĕн мĕн тери пысăк çухату пулать. Павлов! Павлов! Пурăнмаллах сан, пулăш пире! Куçна уç! Илтетĕн-и? Хăв пурнăçна çапла татма юрать-и вара? Пурăнмаллах сан, пурăнмалла!.. — çаплах чарăнми йăлăнчĕ хĕрарăм сасси.

Малалла

Килсем, тăван, килсемччĕ ман пата,

Харăс тăрса юрлар çĕнĕ юрра:

Хамăр пурнан хисеплĕ вăхăта

Ĕмĕр тăрăх яратпăр пурнăçра!

Эпĕр яшăланнă вăхăт пит те паллă,

Эпĕр пурнан кун-çул нимрен паха.

Чăваш, тутар е вырăс пĕртăванлă,

Пурте таптарĕç вĕт чуралăха.

Мучей калать: хальхи кун-çулăрсемшĕн

Ик ĕмĕрех паратчĕç пуль авал,

Ĕç çыннине этем шутне кĕмешкĕн

Тĕнпе саккун куçне уçма паман.

Çапла ĕнтĕ ку чух, хисеплĕ тусăм,

Пурте пĕрне-пĕри тăван шутлать.

Кунран-кунах пусатпăр çĕнĕ пусăм,

Çултан-çулах çĕнни аталанать.

Ĕнтĕ пире те вăхăт юрламашкăн,

Юрла, поэт, чĕрӳ шăраннă чух:

Çак çĕр çинче пурнăç умне тухмашкăн

Кĕрешӳсĕр пултараяс çук!..

Уй-хир, пĕве, çаран та улăх,

Ик енĕпе кашлать вăрман...

Тавралăх юмахри пек тулăх,

Çунат хушса тăрать чун ман.

Сăртра ларать çуралнă ялăм,

Савса пăхатăп ун çине.

Хула пекех илемлĕн халĕ

Çиçсе ларать вăл каçхине.

Колхоз пуян, ĕçчен ял-йышăм, —

Хитре сăнсем йĕри-тавра...

Тушкилĕм, юррăма эс йышăн, —

Юрлас килет ман пĕр çавра!

Васкавлăн кунсем шăвăнатчĕç,

Хавасчĕ ун чух вĕренме.

Никам та пиртен шутламанччĕ,

Кĕçех уйрăлатпăр, тесе.

Фашизм вăрçи хĕрхенмерĕ...

Çул хыççăн çул иртрĕ пит час.

Юратнă учитель килмерĕ,

Çук, вăрçă инкексĕр пулмасть.

Эпир халь çын пулнă, вĕреннĕ:

Ĕçченсем хулара та ялта.

Е фельдшер эпир, е комбайнер,

Инженер те, учитель шкулта.

Юратнă учитель, пуç хутăн,

Ыр курччăр, тесе халь пире.

Ăçтан-ха пултарăн манмашкăн!

Эс палăк пек халь чĕрере.

Çĕршыв пехиллени

Çакă çутă тĕнчере

К. В. Иванов

Ĕнтĕ аслă аннемĕр-çĕршыв

Пачĕ мăшăр çунат.

Яланах малалла эс çул хыв,

Тĕллеве ан çухат.

Ĕнтĕ аслă аннемĕр-çĕршыв

Пачĕ пысăк хăват.

Паттăр пул, пул эс сывлăш хуçи,

Пул хăюллă хăлат.

Ĕнтĕ аслă аннемĕр-çĕршыв

Шанчĕ хăйĕн ĕçне.

Ăмăрткайăк пул, халăх ачи,

Эс çуралнă вĕçме.

Ĕнтĕ аслă аннемĕр-çĕршыв

Пачĕ çулăм-чĕре.

Эс ан ман: санпала, паттăр çын,

Çĕршыв чапĕ çӳрет.

Ĕнтĕ аслă аннемĕр-çĕршыв

Йыхрав пачĕ тăрса:

Ывăлăм, ку вăл халăх вăрçи,

Тух çак юнлă вăрçа.

Ĕнтĕ аслă аннемер-çĕршыв

Пехиллерĕ сана:

Пурнăç кӳр çĕршыва, паттăр çын,

Вилĕм кӳр тăшмана.

Малалла

Ялта ĕне тытмасăр май çук. Мĕн пур выльăх-чĕрлĕхрен те пахи вăл ĕне-çке: сĕт парать, сĕтĕнчен турăхпа хăйма пулать, турăхĕнчен тăпăрч тума май пур, хăйминчен — услам çупа уйран… Вĕçĕ-хĕррисĕр каласа кайма пулать. Ырлăх! Кашни çул парнелекен вăкăр-тынана сутса вара кил-çурта çĕнетсе тăма аван. Тем тесен те, ĕне пурри лайăхах çав.

Ĕне тенĕрен… Вĕсем те çынсем пекех мар-и? Миçе ĕне усраса тем тĕрлĕ характерлине те курчĕ Кулине инке. Тахçан Зорька ятлăскер пурччĕ. Питĕ «стайлă» теççĕ унашкаллисене. Хуларан килекенсем сĕтне мухта-мухтах ĕçетчĕç. Анчах… Зорька, ытла та тӱрĕ кăмăллă пулнăран-ши, ялти пĕр хĕрарăма юратмастчĕ, ăна курсанах тĕкме хăтланатчĕ. Тĕлĕнмелле, урăх никама та тĕкĕнместчĕ. Ĕни питĕ лайăхчĕ, тĕпрен илсен.

Пĕрре çапла хĕле кĕрсен Кулине инкене утă сахаллансах çитни хытах пăшăрхантарма пуçларĕ. Сутăн илме укçи-тенки çук. Ирĕксĕрех колхоз фермине кайса пысăк та таса ĕнене пĕчĕккипе улăштарма тиврĕ. Çĕнĕ ĕне ытла «тискерччĕ». Пĕрремĕш хут сума ларсан тепĕр кĕтменлĕх шалт аптăратрĕ: ку «качака» тапать те иккен! Малтанхи ĕнене аса илсе: «Мĕнпе улăштартăм сана, Зорька?» — тесе мĕн чуль макăрман пуль… Пурăна-киле хăнăхрĕ Кулине инке, тапакан ĕнене те юратма пуçларĕ. Ăçтан тиркĕн-ха ăна? Сĕчĕ мĕнле тутлă та çăра-çке. Тинех ачаша та хăнăхса çитрĕ, малтанхи пек турткаланса тăмасть.

Малалла

Ял хĕрринчи пĕчченçĕ пушă çурт.

Кӳрши-арши те,

кил хуçи те çук.

Ыр çын пырса ал парасса кĕтсе

Хапхийĕ ĕсĕклет

çилпе кӳтсе.

Ял хĕрринчи ĕшеннĕ тăлăх çурт,

Санран ытла ман савнă вырăн çук.

Ларар-и мĕн ирччен

çапла пĕрре

Çăк аслă та телейсĕр тĕнчере.

Манăн юлашки юмахăм,

Сывă юл, Телейлĕ пул!

Çутă сывлăмлă сукмакăм —

Сар çеçкеллĕ çул.

Пĕрре мар кунта эп килĕп,

Кашнинчех — пĕччен,

Пĕрре мар кунта эп вилĕп

Сан чĕрçӳ çинче.

Кирлĕ мар мана никам та —

Тамăк çеç тăван.

Сар чечек çыххи пухам та

Шăппăн кĕл тăвам:

Манăçми хитре юмахăм —

Сар çеçкеллĕ çул,

Манăн юлашки çунатăм —

Ĕмĕтĕм,

Сыв пул!..

Эс чĕнмерĕн —

Эп те чĕнмĕп.

Кирлĕ мар сăмах.

Икĕ ĕмĕт

Ик чĕрешĕн —

Ирĕклĕ юмах.

Икĕ енлĕ ик сукмак

Пирĕн çул çинче,

Хĕресленнĕ шăпасем —

Савăнăç инçе.

Çук ӳпкев те,

Çук куççулĕ.

Сӳннĕ чечексем.

Ăшă çумăра кĕтеççĕ

Кăлăхах вĕсем...

Чăваш автономийĕ 25 çул тултарнине чысласа

1

Юратнă аттемĕр, çулпуçăмăр Ленин,

Этемлĕхшĕн уçрăн эс çĕн самана.

Телей ялавне эс яланлăх çĕклерĕн,

Пур халăх чунтан тав тăвать халь cана.

Çурхи ешĕл сад пек çĕршыв чечек сарчĕ,

Умра анлă Атăл туллин хумханать.

Чăн ирĕк кунçулшăн сана, аслă парти,

Телейлĕ чăваш чĕререн саламлать.

Эс пур халăха пĕр йыша пĕрлештертĕн,

Пире эс малтан малалла йыхăран.

Çĕртен пысăкрах, аслăрах хĕвелтен те

Салам сана, парти, тăван халăхран.

Шывсем пур енчен тинĕсе туртăнаççĕ,

Хĕвел патнелле пур чечек çаврăнать.

Пĕртăван халăхсем пур енчен пуç таяççĕ

Сана, аслă парти,

аслă Ленин, сана!

2

Тăван çĕршыв фашистсене çĕнтерчĕ,

Кунта халь мирлĕ ĕç юрри кĕрлет.

Чăваш республикин уявĕ килчĕ

Пур халăх çĕнтерĕвĕпе пĕрле.

Эпир мăнаçлăн уява тухатпăр,

Малалла