Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Атăл хĕрринче вырнаçнă пысăк та илемлĕ хулара çуралса ӳснĕ Сенттипе Илемпи пĕр тăвансем. Чăн-чăн шăпăрлансемех пулнă хĕрачапа арçын ача, пĕр самант та ахаль ларма пултарайман.

Вĕсем тĕрлĕрен кĕнеке вуланă, темĕн çинчен те пĕлме тăрăшнă: авалхи пурнăç та, тĕрлĕрен çĕр-шывсем те кăсăклантарнă вĕсене, таврари ӳсентăрансемпе чĕрчунсен пурнăçĕ те тыткăна илнĕ. Килсĕр-çуртсăр çӳрекен кушаксемшĕн те питĕ куляннă вĕсем. Чĕрчунсем пирки вара ачасем темĕн те пĕлнĕ. Ара, шăпăрлансен ашшĕпе амăшĕ выльăх тухтăрĕ пулнă-çке. Хулари зоопаркра ĕçленĕ. Сенттипе Илемпин юратнă чĕрчунĕ вара вăл — лаша. Арçын ачана лаша мĕнле ан килĕштĕр-ха вăл? Епле хăвăрт чупать, темĕн те тума пултарать. Илемпине вара лаша хăйĕн ытарлă илемĕпе килĕшет: урисем яштака та тăн-тăн чупса пыраççĕ, йĕрет кĕлетки вара — пăхса ытараймăн… Хĕр пĕрчи çилхемес çӳрен лашасене ытларах кăмăллать. Кукашшĕсен килĕнче лаша тытаççĕ. Чĕлхесĕр янаварĕ ачасене курсанах (яла кукашшĕсем патне кайсан) пуçне ухса, тулхăрса савăнса кĕтсе илет. Чĕвен тăрса саламлать. Ара ачасем унпа аçта кăна çитмеççĕ-çке. Чылайранпа картара тăрса та йăлăхать-тăр. Кашни çулах ачасем кукашшĕсем патне яла кайсан лашапа ярăнаççĕ. Кунне-çĕрне ирттерме хатĕр вĕсем унпа.

Малалла

Çăмламас çилхи, усал —

Ку вăл вăйлă арăслан.

Питĕ хыттăн харлатать,

Пур çынна та хăратать.

Пурпĕр хăрамап унран:

Çыртаймасть мана, мăран.

Мĕншĕн тесен арăслан

Чĕрĕ мар — тетте çеç ман.

Ултă çулхи Антунюк

Ларать кӳлĕ хĕрринче.

Тытас пекех пуллине,

Вăлта унăн аллинче.

Вăл пĕрре сулса ярать —

Çĕтĕк пушмак çеç тухать.

Тепре ывăтса ярать —

Пулли вăлтаран тарать.

Антунюк пĕрех ларать,

Вăлтине ывтать, сулать.

Вĕренни аван, паллах,

Пĕчĕккĕллех, ачаллах.

Нарпи халĕ улттăра,

Вĕренесшĕн тухтăра.

Пуканесене хăех

Çыхать, сиплет чиперех.

Питне те çуса ярать,

Çимелли те хăй парать.

Амăш калать Нарпие:

«Мухтав тетте тухтăрне!»

Ун чух, тен, пулĕ çумăрлă çанталăк,

Ӳккелĕ юр, ирĕлейме манса...

Ытахальтен мана эс сулăн алă

Ху ăшунта кайнишĕн савăнса.

Эп ӳпкелемĕп эс инçе кайнишĕн —

Телей айне чарак лартмашкăн çук.

Ал сулăп çеç (йăли çапла ял-йышăн) —

Таса чунран сунса телейлĕ çул.

1961, пуш уйăхĕ.

Вăрман Çĕктер, Хыркасси.

Тĕлĕкре курнăн тăвас пуль кунта каланисене. Калăпăр, эпĕ, алла ручка тытса, «Капкăн» валли статья çырма ларнă пултăр. Çырса ларнă çĕртех, куçсем çывăрса кайнă пирки, хам та çывăрса кайнă пултăр. Пулăшкомсемпе ревизи комиссийĕсем пек (мар, чăн-чăнах çывăрса кайнă пултăр. Калăпăр, пыр шăтăкĕ харлаттарнă пултăр, сăмса шăтăкĕ ши-ши! шăхăрса хăй кĕввине каланă пултăр. Çав пыр шăтăкĕ харлаттарнă вăхăтра эпĕ тĕлĕк курнă пултăр. Тĕлĕкре редакци ячĕпе çырусем нумай килнĕ пултăр. Çав нумай çырусенчен çиелтисене алла тытса конверчĕсенĕ чăр-чар çĕтсе, ăшне чикнĕ хучĕсене вулама тытăннă пултăр. Ну, тытăнăпăр вулама!

Пĕрремĕш çыру.

Шупашкарти пĕр комиссариатра ĕçлекен («ларакан» тесен те юрать) аллине пусса янă пĕрремĕш çыру çине. Ахаль çын мар — комиссариатра ĕçлекен пысăк çын. Çавăнпа унăн çырăвне вуласа панă чухне хăлхана тăратсах итлемелле. Хăлхăрсене тăрататăр пулсан, вуласа парам.

«Акса хăварнă ыраш калчисем çине выльăхсем ярса ваттарассине чарас тĕлĕшпе вирлĕн ĕçлеме кирли çинчен районсене кăтартусем çителĕклĕ панă пулин те, райĕçтăвкомсем вăл тĕлĕшпе çителĕклĕ ĕçлемен. Ку япала райĕçтăвкомсем енчен питĕ пысăк çитменлĕх пулса тăрать. Халĕ, социализм тунă чухне, тырпула уйра лайăх пăхса, ăна выльăхсемпе ваттармасăр çитĕнтерни (ӳстерни) кирлĕ...»

Малалла

Пирĕншĕн çулталăк иртрĕ,

Тепĕр хут сентябрь çитрĕ.

Савнă шкул пире кĕтет,

Лайăх вĕренме хистет.

Сывă-и, юратнă шкул,

Тараватлă, ырă пул!

Кампур — пирĕн йыт çури.

Вăрçтарап ăна юри:

«Эй, Кампур, кунта кам пур?

Каласам часрах Кампур».

Тарăхать вара Кампур:

«Кам пур, кам пур... Эпĕ пур!»

Çĕмĕрт шур юр пекех шурă,

Ешĕл чечек çеçкере.

Тусăм, каçпа сана курăп,

Эс çеç ялан чĕрере.

Тăвăл тухнă та...

Улать те ахăрать анчах.

Хăрамастăп сан çумра эп

нимĕнрен пачах.

Ман шăпа пĕрле пĕрлешнĕ,

ӳснĕ саннипех,

Уйăрма нимле меслет те

тупас çук тинех.