Национальные праздники чувашского народа проводятся повсеместно, весьма красочно и содержательно. Кроме региональных и общенародных они бывают семейные и родовые. Много раз видел, когда старые деды, отцы и матери традиционно и чинно проводили дни рождения своих чад, минуты памяти погибших воинов, готовили праздники сурхури, сюварни, мункун, День Победы, День Республики. Не встретил человека, кто считал бы эти обряды никчемными и устаревшими.

Обычно общенародные праздники предварялись этнорелигиозными ритуалами чӳк и чӳклеме, калӑм, освящения и посещения места предков.

Далее...

2022-мӗш ҫулхи пуш (март) уйӑхӗн дневник страници

Пуш уйӑхӗнче сарӑмсӑр пӗр ҫын вилчӗ. Унпа сывпуллашнӑ чух пумилккере пӗр ҫын, тен, шурӑ эрех ӗҫсе, темшӗн шавланнӑ. Ҫакна такам, видеопа ҫырса, интернета лартнӑ. Ку WhatsApp мессенджер тӑрӑх сарӑлнӑ. Ҫак ҫинчен тетел усӑ куракансем ҫӳтсе яврӗҫ.

Мускавра тӗп стадионӗнче 2014-меш ҫулта Раҫҫейе Крыма илни пирки пысӑк концерт-митинг иртрӗ. Ӑна ӑста режиссёрсем, менеджерсем, продюсерсем, пропагандистсем тӗплӗн хатӗрлерӗс. Унта йӗри-тавра 200 пин яхӑн ҫын, ҫамрӑк ҫынсем, уйрӑмах 17-20 яхӑн ҫулхи хӗрӗсем пулчӗҫ.

Далее...

Традиционные посиделки, посвящённые празднику зимнего солнцестояния Сурхури, в кафе "Ҫӑлкуҫ" (Родник) в особняке Чувашского национального конгресса на улице Композиторов Воробьёвых,10 организовал оргкомитет во главе с членом президиума ЧНК Тимӗром Тяпкиным. В оргкомитет входила группа чувашских предпринимателей: Николай Адёр, Вячеслав Павлов, Андрей (Вырӑк) Суварин, представитель семейства Семёновых, заслуженный художник ЧР Николай Балтаев.

Открыл встречу Тяпкин.

Далее...

1769 ҫулхи кӑрлачӑн 12-мӗшӗнче Ӑслӑлӑх академийӗн типографийӗнче Вениамин архиепископ (Василий Пуцек-Григорович) Хусантан ярса панӑ чӑваш чӗлхин грамматикине 600 экзеплярпа пичетлеме йышӑннӑ. Кӗнеке сутлӑха тухни ҫинчен 1769 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 22-мӗшӗнче «Санкт-Петербургские ведомости» хаҫатӑн 41-мӗш номерӗнче хыпарланӑ. Ҫак куна ҫӗнӗ стиле куҫарсан ҫӗртме уйӑхӗн 3-мӗшӗ пулать. Чӑваш кӗнеки ҫынсем (вулакансем) патне ҫитнӗ кун вӑл. Кӗҫех тӗрлӗ хаҫат-журналта кӗнеке пирки ҫырнӑ хаклавсем пичетленеҫҫӗ, вӑл ҫут тӗнчене килнине ют ҫӗршыв тӗпчевҫисем те асӑрхаҫҫӗ.

Далее...

(Ҫулталӑкра пӗрре килекен Чӑваш чӗлхи кунӗ умӗн калани)

Чи малтанхи сӑмахшӑн – тав! Тавах!

П. Хусанкай. Ҫуралнӑ ҫӗр-шывра.

Хальхи тӑкӑс та пирчевлӗ пурнӑҫ саманчӗ: чӗлхемӗр ҫухаласси Пире Тивмен пек, таҫта аякра пулса пынӑ пек туйӑнать.

Л. Пӑртас.

Ялан телей пӗрчисене тӗрлӗ енчен асамлӑн ҫупӑрласа кӗтекен Этем Чунӗ-Кӑмӑлӗ — ирӗклӗхпе тулса ларнӑ пирӗн космос-галактика пекех — вӗҫӗ-хӗррисӗр.

Далее...

Кӑҫалхи ҫул чӑвашсемшӗн типӗ кӑсӑклӑ иртсе пырать. Мӗн кӑна пулса иртмерӗ пулӗ хӑлӑхӑмӑр пурнӑҫӗнче. Пӗрре — кӑшӑлвирус алхасать, ӗҫлеме памасть. Тепре — пӗр Элтепере ҫухатса тепӗрне тупрӑмӑр... Виҫҫӗмӗшӗ вара, чӑваш культуринче кӑҫал самай тарӑн йӗр хӑварнӑскер — Чӑваш тӗрӗ кунӗ! Пуҫласа уявлатпӑр. Олег Алексеевич Элтепер пуканне йышӑннӑранпа тунӑ чи палӑрмалла утӑмсенчен пӗри тесен те йӑнӑшмӑпӑр пулӗ (ҫулталӑка пӗтӗмлетсе чылайӑшӗ ӑна палӑртӗҫех ӗнтӗ!).

Чӑн та аван япала!

Далее...

ТУТАРСТАН РЕСПУБЛИКИН ПРЕЗИДЕНТНЕМинниханов Р.Н. господина

ТУТАРСТАН РЕСПУБЛИКИН ПАТШАЛӐХ КАНАШӖН ПРЕДСЕДАТЕЛЬНЕ Мухаметшин Ф.Х. господина

Хисеплӗ Рустам Нургалеевичпа Фарит Хайруллович!

Мӗн пур пек Тутарстан Республикинче пурӑнакансене тата пӗтӗм тутар нацине питӗ пысӑк Уявпа — ҫӗнӗ тапхӑрта йӗркеленнӗ тутар патшалӑлӑхлӑхӗ йӗреленнипе саламлама чысӑмланассӑм килет.

Шӑп та лӑп ҫӗр ҫул каялла — 1920-мӗш ҫулхи май уйӑхӗн 27-мӗшӗнче Халӑх Комиссарӗсен Канашӗн Пӗтӗмраҫҫейри тӗп пурнӑҫлав комитечӗ Раҫҫей Федеративлӑ Социализмла Совет Республикин йышӑнчи Автономилле Социализмла Тутар Совет Республики йӗркеленни ҫинчен калакан Деклараци йышӑннӑ.

Далее...

Тӑван ҫӗршывӑмӑр, Раҫҫей Федерацийӗ тата унӑн шутне кӗрекен пирӗн патшалӑхӑмӑр, Чӑваш Республики, кӑҫал Аслӑ Ҫӗнтерӳ кунӗренпе 75 ҫул ҫитнине паллӑ тӑваҫҫӗ. Кӑшӑлвирус алхасӑвӗ ҫак куна тивӗҫлипе палӑртма чӑрмантаркалать пулин те ӑна май ҫитнӗ таран тивӗҫлӗ шайра ирттерме тӑрӑшаҫҫӗ. Тӗслӗхрен — онлайн мелӗпе.

Унсӑр пуҫне ӗнер кӑна питӗ кӑсӑклӑ йышӑну турӗҫ — Ҫӗнтерӳ Парадне пирӗн республикӑмӑр уявлакан Республика кунӗнче, ҫӗртмен 24-мӗшӗнче ирттересси пирки пӗлтерчӗҫ. Ку кун юнкуна лекнине те пӑхмарӗҫ.

Далее...

В мире много вариантов празднования Нового года. Один из многих праздников- чувашский Сурхури. У древних народов природные явления имели огромное значение в жизни. Самыми важными были Луна, Солнце и звезды. После летнего солнцестояния световой день уменьшается, а с начала осени уже существенно сокращается сила Солнца и ночи становятся все длиннее, то есть тьма все увеличивается и медленно достигает своей вершины в конце декабря когда происходит зимнее солнцестояние. В тюркских языках "хора, «кара» - "темно" и таким образом можно полагать, что сегодняшнее значение в слове сурхури,"хури" скорее всего означает "темноту",а "сор" означают вершину тьмы или переворот тьмы .

Далее...