Войти | Регистрация | Вход необходим для полного использования сайта
 +9.0 °C
Любви не знавший дуралей достоин сожаленья.
(Р. Берис)
 

Статьи

 
 

Чаще других пишут

 
Софья Савнеш
103 запись
 
 
 
Agabazar
69 запись
 
Тимӗр Акташ
55 запись
 
 
 

28 запись
 
 

Чӑваш чӗлхи кунӗ сектантсен уявӗ?

 

Тӳрех палӑртса хӑварам — ку статьяпа эп чӑвашлӑхшӑн ҫунакансене, тӑван чӗлхин хӑватне ӳстерес тӗлӗшпе тӑрмашакансене пӗрре те сектантсем тесе каласшӑн мар, ҫак сӑмахӑн сивлек сӗмне пӗрре те вӗсем ҫине сарасшӑн мар.

Чи малтанах «секта» тата «сектант» пӗлтерӗшӗсене уҫӑмлатар. Тӗп ӑнлавӗ, паллах, тӗнпе ҫыхӑннӑ. Секта тесе пӗр-пӗр тӗнрен пайланса тухнӑ вӗренӗве калаҫҫӗ. Хӑй сӑмахӗ те латинла secare-рен пулнӑ, чӑвашла вӑл «кас(ӑлса тух), пайла(нса тух)» куҫать. Кӗскен каласан тӗнӗн тӗп вӗренӗвӗпе килӗшсех тӑмансен ушкӑнӗ, тӗп вӗренӗве улшӑнусем кӗртнӗ ушкӑн. Ҫавах та ҫак сӑмахӑн тепӗр пӗлтерӗш те пур. Сӑмахран, Ожегов словарӗ ак ҫапла ӑнлав илсе парать:

Секта — группа лиц, замкнувшихся в своих мелких, узких интересах.

Чӑвашла каласан — халӑхӑн ытларах пайне кӑсӑклантарманнипе, интереслентерменнипе ӗҫлекенсен ушкӑнӗ. Халӑхшӑн «ют» ӗҫпе аппаланакансем. Шӑп ҫак ӑнлав пирки сӑмах пырӗ те.

Ӗнер хула тӑрӑх ҫӳресе мӗн асӑрхарӑм? Халӑхӑн ытларах пайӗ Чӑваш чӗлхи кунӗ пирки пӗлмест те, чухламасть те. Ку уяв вӗсене кирлӗ мар. Ҫавӑнпа та Иван Яковлев палӑкӗ умне тухакансем те, пӗтӗм чӑваш диктантне ҫыракансем те маншӑн темле сектантсем евӗр туйӑнчӗҫ. Халӑхӑн ытларах пайӗ нимӗн те асӑрхаман чухне вӗсем чӑваш чӗлхи пирки мӑнаҫлӑн калаҫрӗҫ, саламларӗҫ, савӑнчӗҫ (?).

Чӑн та, уява никӗслекенсем унӑн пӗлтерӗшӗ халӑхра пысӑк пуласса ӗмӗтленнӗ ӗнтӗ. Шел те, паянхи куна ҫитсен те ҫак уяв вӗренӳпе культура учрежденийӗсенчен тулаша ниепле те тухаймасть. Ак, сӑмахран, ҫак эрнере Чӑваш чӗлхи кунӗпе сахал мар хыпар пулӗ. Шкулсенче чӑваш чӗлхи эрни иртӗ, вулавӑшсенче кӗнеке куравӗсемпе хӑтлавсем йӗркеленӗҫ, анчах та ытти сферӑсенче чӑваш чӗлхипе ҫыхӑнтарса пӗр мероприяти те пулин иртессе шанӑҫ питӗ сахал. Тӗслӗхрен, сывлӑх сыхлав учрежденийӗнче пӗр-пӗр «Тухтӑр чӑвашла йышӑнать» акци пулассине илтсен самай тӗлӗннӗ пулӑттӑм. Е «Армрестлинг чӑвашла!» ӑмӑрту ирттерессине пӗлсен. Ҫук унашкаллисем. Чӑваш чӗлхи кунӗ йӑлт вӗренӳпе культура ӗҫченӗсемшӗн кӑна. Мӗн каласси, вӗренӳ министерствин официаллӑ сайтнех илес — «Актуально» пайра (унта чи пӗлтерӗшлӗ хыпарсене вырнаҫтараҫҫӗ) ку уявпа ҫыхӑннӑ пӗр хыпар та ҫук. Кадетсем пирки пур, ҫулталӑкне пӗрре уявлакан чӑваш чӗлхин уявӗ пирки вара — ҫук.

Малалла каяр. Ак, ытти уявсенех илес. Сӑмахран, Ҫӗнтерӳ кунне. Ку уява ирттерме камсем кӑна хутшӑнмаҫҫӗ вӗт! Тӗрлӗ министерствӑри тӳре-шараран пуҫласа велоспортсменсем таранах! Е Мӑнкун уявне илес. Унашкал уявсене лавккасем те хатӗрленеҫҫӗ. Ҫӗнӗ ҫул уявӗ пирки каламастӑп та — хальхи вӑхӑтра вӑл сахалтан та икӗ уйӑха тӑсӑлать. Чӳк уйӑхӗнче пуҫланать те (Шупашкарти Республика тӳремӗнчи чӑрӑша вӑл уйӑхрах лартма пуҫларӗҫ) кӑрлач уйӑхӗ вӗҫленичченех пырать.

Ман шутпа, Чӑваш чӗлхин уявне тем тесен те анлӑрах ирттерме тӑрӑшмалла. Ку яваплӑха Юрий Исаевпа Константин Яковлева шанса панӑ министерствӑна ҫеҫ тиемелле мар, ыттисене те явӑҫтармаллах. Уяв пирки те халӑха анлӑрах хыпарламалла. Унӑн пӗлтерӗшне уҫса пама тӑрӑшмалла. Чӑн та уява халӑх уявӗн, халӑх кӑмӑллакан уяв шайне ҫитерес тесен темен те шутласа кӑларма май пур. Кӑмӑл ҫеҫ пултӑр.

Ку сӗнӳсем Михаил Васильевич Элтепер патне те, Валерий Филимонов патне те, Иван Моторин патне те ҫитессе питӗ шанас килет. Чӑваш чӗлхи кунне сектантла мар, чӑн та анлӑн ирттермелле пултӑр. Чӑваш чӗлхин пӗлтерӗшӗ кунсерен чакса пынин яваплӑхӗ тем тесен те чи малтан республика ертӳҫисене пырса тивет.

Старое чувашское кино — в массы!

Латиница ыйтӑвӗ чӑваш чӗлхишӗн ҫивӗчех-ши?

«Капкӑн» журнала сыхласа хӑварасчӗ, хупма парас марччӗ!

Шӑл йӗрмесӗр кулма вӗренесчӗ

Новые

26.04.2017 10:42Чӑваш чӗлхи кунӗ сектантсен уявӗ?

25.04.2017 08:50Тӑван чӗлхешӗн!

24.04.2017 11:19Матери тыткӑнне лекнӗ паянхи чӑваша вырӑсла кӗвӗ, тен, ирӗке тухма пулӑшӗ…

23.04.2017 21:31Аптекӑра фанфурик сутма юрамасть, ялта вара ярӑнтараҫҫӗ кӑна

23.04.2017 13:46Чебоксарцы обеспокоены судьбой 49-го автобусного маршрута

21.04.2017 14:12Старое чувашское кино — в массы!

21.04.2017 11:10Хамӑра хамӑр хӗрхенмесен, пире кам хӗрхенӗ?

19.04.2017 00:03На женском вернисаже в Новочебоксарске танцевали фламенко

17.04.2017 17:47Никколай Иванччӑ тата Витталий Григорччӑ

17.04.2017 13:36Становление автономии чувашского народа в 1917–1921 годах: периодизация и новые подходы

Тематики

Часто комментируемые

4044На чувашском конь еще не валялся...

2193Горизонты исторического просвещения

1860Чӑваш ваттисен тӗп канашӗн йышӑнӑвӗ

1832Не отщепенцам мерить величие гения

1607«Кӑларса ҫапап сана кӗнекӳсемпе пӗрле урама»

1182Старое чувашское кино — в массы!

1140Чебоксарцы обеспокоены судьбой 49-го автобусного маршрута

1075Бетон хапха уҫӑлмарӗ

970На женском вернисаже в Новочебоксарске танцевали фламенко

963Становление автономии чувашского народа в 1917–1921 годах: периодизация и новые подходы

Orphus

Радио (29.04.2017)

08:20
 
Голос Республики (12+)
09:20
 
Символ веры (12+)
10:05
 
Приключения тети Моти и Софии Прекрасной (0+)
10:20
 
Чĕрĕлĕх çути (12+)
11:20
 
Вĕрентекен сăмахĕ (6+)
12:00
 
Новости (12+)
12:10
 
Чĕререн тухакан сăмахсем (12+)
13:00
 
Новости (12+)
13:10
 
Чĕререн тухакан сăмахсем (12+)
14:00
 
Чĕререн тухакан сăмахсем (12+)
15:20
 
Мăшăр çунат (12+)
15:40
 
Тухтăр канашĕ (12+)
16:00
 
Новости (12+)
16:20
 
Чунра юрă шăрансан (12+)
16:40
 
Тема дня (12+)
17:20
 
Шурăмпуç (12+)
18:20
 
Ялтан яла (12+)
19:00
 
Новости (12+)
19:10
 
Юрă вăчăри (12+)
20:00
 
Каçхи микс (12+)
21:00
 
Каçхи микс (12+)
22:00
 
Юрă вăчăри (12+)
23:00
 
Юрă вăчăри (12+)

Баннеры

0 Флудильня (чат)

Мы на Facebook 1100+
 
 
О сайте | Помощь сайту | Статистика
(c) 2005-2017 Chuvash.Org | Номер свидетельства о регистрации в качестве СМИ: ЭЛ № ФС 77 - 68592, выдано 3 февраля 2017 года Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (Роскомнадзор).
Содержимое сайта (кроме статей, взятых из других источников) публикуется на условиях CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0. Вопросы по работе сайта: site(a)chuvash.org